Co jeść przy przeziębieniu i grypie? Posiłki, napoje i brak apetytu
Kiedy boli gardło, nos jest zatkany, a zwykłe śniadanie przestaje smakować, łatwo zacząć szukać produktu, który postawi nas na nogi. Rosół, cytryna, sok malinowy? Podczas infekcji jedzenie ma przede wszystkim pomóc utrzymać odżywienie i nawodnienie. Nie trzeba przygotowywać specjalnej „diety przeciwwirusowej”. Warto za to dopasować posiłki do apetytu i tego, co jesteśmy w stanie zjeść.
Przeziębienie i grypa to różne choroby. Grypa zwykle zaczyna się gwałtowniej i częściej powoduje wyraźne osłabienie, gorączkę oraz bóle mięśni. Same objawy nie zawsze pozwalają rozpoznać przyczynę infekcji. Żaden z opisanych niżej posiłków nie zastępuje leczenia grypy. [1], [2]
Najpierw zadbaj o picie
Przy gorączce i poceniu się łatwiej o utratę płynów. Wodę warto mieć pod ręką i popijać regularnie. Jeśli większa ilość naraz wywołuje nudności, zacznij od małych łyków. Suchość w ustach, wyraźnie rzadsze oddawanie moczu i ciemniejszy mocz mogą wskazywać na odwodnienie. [1], [3]
Nie musisz pić wyłącznie czystej wody. Do wyboru masz także łagodną herbatę, wodę z dodatkiem owoców czy zupę. Wybierz temperaturę, którą dobrze toleruje gardło. Napój nie powinien parzyć. Cytryna jest dodatkiem smakowym — jeśli szczypie w gardło, można ją pominąć.
Nie ma jednej obowiązkowej liczby litrów odpowiedniej dla każdego chorego. Potrzeby zależą między innymi od wieku, wielkości ciała i utraty płynów. Osoba z zaleconym ograniczeniem płynów, na przykład z powodu choroby serca lub nerek, powinna trzymać się indywidualnych zaleceń.
Jeżeli infekcji towarzyszą wymioty lub biegunka, pomocny może być apteczny płyn nawadniający przygotowany dokładnie według instrukcji. To inna sytuacja niż zwykły katar. Nasilone odwodnienie wymaga oceny medycznej. [3]
Co jeść, gdy nie ma apetytu?
Duży obiad bywa trudniejszy do zjedzenia niż kilka mniejszych porcji w ciągu dnia. Możesz zacząć od połowy zwykłej porcji i wrócić do jedzenia później. Przy małym apetycie warto wybierać potrawy, które w niewielkiej objętości dostarczają także białka i energii. To praktyczna zasada postępowania przy ograniczonym jedzeniu, a nie sposób na skrócenie infekcji. [4]
Przykładowe połączenia:
- owsianka na mleku lub wzbogaconym napoju sojowym, z rozgniecionym bananem;
- zupa krem z ziemniakiem i rozdrobnionym tofu albo dodatkiem jogurtu;
- ryż z duszonym warzywem i jajkiem, rybą lub mięsem;
- kanapka z twarożkiem lub pastą z fasoli;
- jogurt naturalny z miękkimi owocami, jeśli dobrze go tolerujesz.
To propozycje do wyboru. Nie trzeba jeść wszystkich tych produktów ani zmuszać się do czegoś, na co nie mamy ochoty. Składniki należy dopasować do alergii, dotychczasowej diety i wieku. U małych dzieci liczy się także bezpieczna konsystencja.
Co jeść przy bólu gardła?
Dobrym punktem wyjścia są miękkie, wilgotne potrawy: kasza manna, owsianka, puree, łagodna zupa czy miękka jajecznica. Jeśli suche pieczywo, kwaśne owoce albo ostre przyprawy nasilają ból, wybierz na kilka dni inne produkty. Przygotowanie posiłku ma ułatwić przełykanie, a nie spełniać listę „obowiązkowych składników na odporność”. [5]
Możesz zmodyfikować zwykły obiad: warzywa ugotować do miękkości, mięso drobniej pokroić, a kaszę podać z sosem. Jeśli przełykanie jest tak trudne, że nie udaje się pić, potrzebna jest konsultacja medyczna.
Czy rosół pomaga na przeziębienie?
Rosół może być wygodnym posiłkiem, szczególnie gdy smakuje i łatwo go zjeść. Z makaronem, warzywami i kawałkami mięsa dostarcza więcej składników odżywczych niż sam klarowny wywar. Podobnie można skomponować zupę bezmięsną, dodając tofu lub dobrze tolerowane strączki.
Nie należy jednak przypisywać rosołowi udowodnionego działania leczniczego przeciw grypie. W praktyce jego zaletą jest to, że pomaga zjeść posiłek i przyjąć płyny. Nie musi mieć wyjątkowej receptury ani gotować się kilkanaście godzin.
Przykładowy dzień z prostymi posiłkami
Poniższy zestaw jest inspiracją, nie indywidualnym jadłospisem ani dietą o określonej kaloryczności:
| Posiłek | Propozycja |
|---|---|
| Śniadanie | Owsianka na mleku z bananem |
| Mały posiłek | Jogurt lub niewielka kanapka z pastą jajeczną |
| Obiad | Zupa z ryżem, marchewką i kurczakiem lub tofu |
| Kolacja | Ziemniaki, miękka ryba albo jajko i gotowane warzywa |
Przy mniejszym apetycie podziel danie na dwie porcje. Gdy siły wracają, stopniowo wracaj do swojego zwykłego sposobu jedzenia. Jeśli brak apetytu utrzymuje się, masa ciała spada albo przez kolejne dni udaje się jeść bardzo niewiele, porozmawiaj z lekarzem lub dietetykiem. [4]
Kiedy jedzenie i odpoczynek nie wystarczą?
Przy podejrzeniu grypy osoby z większym ryzykiem powikłań, w tym kobiety w ciąży, seniorzy, małe dzieci oraz osoby z określonymi chorobami przewlekłymi, powinny szybko skontaktować się z lekarzem. Leczenie przeciwwirusowe działa najlepiej rozpoczęte wcześnie; w cięższej chorobie może być potrzebne również później. [2]
Silna duszność, nagły ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości lub trudność z wybudzeniem wymagają pilnej pomocy. Nie warto wtedy czekać na działanie domowych sposobów. [1], [3]
O codziennym komponowaniu posiłków przeczytasz także w artykule Dieta na odporność — co jeść jesienią i zimą?.
Źródła
- NHS. Flu. Zalecenia dotyczące objawów, nawodnienia i sygnałów alarmowych.
- CDC. Treatment of Flu. Wskazania do wczesnej konsultacji i leczenia przeciwwirusowego.
- NHS. Dehydration. Objawy odwodnienia i doustne nawadnianie.
- NHS. How to support someone you care for with eating. Ogólne wskazówki dotyczące małych posiłków, odżywienia i utraty masy ciała; nie badanie leczenia przeziębienia.
- NHS. Sore throat. Zalecenia dotyczące łagodzenia dolegliwości i jedzenia.